Tầng hầm hoặc bán hầm bị thấm: cần xác định đường nước và mặt có thể tiếp cận

Lập phạm vi khảo sát trước khi chọn vị trí đục mở

Một khảo sát hữu ích cần bao quát cả bên trong hầm và khu vực phía ngoài có thể ảnh hưởng: cao độ sân, rãnh thoát, chân ram dốc, hố ga, phòng kỹ thuật và tuyến ống. Nếu chỉ nhìn mảng ẩm trong phòng, đội sửa có thể bỏ qua nước mặt đang dồn vào chân vách hoặc một đường ống rò gần đó.

Nên lập lưới vị trí trên mặt bằng, ghi cao độ tương đối, mức độ ẩm và trạng thái khi khô trời hoặc sau mưa. Với dòng rò, ghi lưu lượng theo cách quan sát thống nhất và chụp cùng mốc tham chiếu; không cần suy diễn áp lực khi chưa có phép đo.

Ảnh là dữ liệu ban đầu, chưa đủ để kết luận nguyên nhân. Phương án chỉ nên chốt sau khi đối chiếu cấu tạo, khả năng tiếp cận mặt đón nước, trạng thái khe nứt và phạm vi kỹ thuật của hệ vật liệu dự kiến.

Phân biệt nước xâm nhập với ngưng tụ

Mảng ẩm trên vách hầm không tự động chứng minh lớp chống thấm phía sau đã hỏng. Nước có thể đến từ đất, mưa chảy dồn, ống cấp thoát, khe thi công hoặc hơi ẩm ngưng tụ. Ghi lại thời điểm xuất hiện, quan hệ với mưa và hoạt động sử dụng giúp thu hẹp nguyên nhân.

Theo nguyên lý quản lý ẩm của WBDG, nước và hơi ẩm di chuyển bởi nhiều cơ chế như trọng lực, mao dẫn, chênh áp và khuếch tán. Vì vậy cần quan sát dòng rò, đo ẩm và thử từng vùng có kiểm soát trước khi đục mở.

Khoanh vùng các điểm yếu của vách và nền

IBST liệt kê vách và nền tầng hầm trong nhóm vị trí thấm thường gặp. Các đường rò ưu tiên kiểm tra gồm mạch ngừng, tiếp giáp vách–nền, lỗ bu lông hoặc xuyên ống, bê tông rỗ và vết nứt. Vị trí nước xuất hiện bên trong có thể lệch so với điểm vào do nước chạy trong khe rỗng.

Hồ sơ xây dựng, nếu còn, giúp xác định băng cản nước, trình tự đổ bê tông và cấu tạo chống thấm mặt ngoài. Khi không có hồ sơ, nên lập sơ đồ hiện trạng, đánh số điểm rò và theo dõi biến đổi theo thời tiết hoặc mực nước.

Ưu tiên xử lý phía đón nước khi có thể tiếp cận

Xử lý từ phía ngoài giúp chặn nước trước khi đi vào kết cấu, nhưng công trình hiện hữu có thể không tiếp cận được vì vách sát ranh hoặc đã lấp đất. Khi đó giải pháp phía trong phải được thiết kế cho áp lực ngược và cần xử lý đường rò, mạch ngừng, nền cùng chi tiết chuyển tiếp như một hệ liên tục.

Không phải vật liệu nào cũng dùng được cho cả áp lực thuận và nghịch. Hồ sơ lựa chọn phải nêu rõ phía chịu nước, trạng thái nền, áp lực dự kiến và lớp hoàn thiện. Việc chỉ sơn phủ mặt trong trên nền đang rò thường không giải quyết được đường nước.

Xử lý mạch ngừng, khe nứt theo trạng thái chuyển vị

Băng chặn nước PVC theo TCVN 9407:2014 dùng tại mối nối kết cấu bê tông có yêu cầu kín nước và cần được định vị đúng trước khi đổ bê tông. Với công trình đã rò, phương án sửa phải phân biệt khe tĩnh, khe chuyển vị, bê tông rỗ và mạch ngừng.

Vật liệu bơm chuyên dụng có thể chặn nước qua khe nứt hoặc khoang rỗng, nhưng một số loại chỉ có vai trò tạm thời. Tài liệu Sika Injection-306 yêu cầu nhà thầu chuyên nghiệp; còn Sika Injection-101 AP được mô tả là bọt PUR chặn nước tạm thời. Không dùng bơm keo để che nguyên nhân lún hay nứt đang phát triển.

Theo dõi lại trong điều kiện có tải nước

Sau xử lý, cần theo dõi điểm rò cũ và các vùng lân cận trong điều kiện mưa hoặc mực nước phù hợp. Kiểm tra không chỉ xem bề mặt đã khô tức thời mà còn quan sát đường rò mới, độ bám của lớp sửa và hoạt động thoát nước quanh công trình.

Biên bản nên ghi sơ đồ điểm xử lý, loại vật liệu, lô, điều kiện nền, áp lực hoặc trạng thái dòng rò và ảnh theo thời gian. Tầng hầm là hạng mục khó tiếp cận, nên hồ sơ này quan trọng cho bảo trì và xác định nguyên nhân nếu hiện tượng quay lại.